Nếu NIM là "biên lợi nhuận" của ngân hàng, thì CASA là "chìa khóa" để có NIM cao. CASA (Current Account + Savings Account) là tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) trong tổng tiền gửi của ngân hàng. Tiền gửi không kỳ hạn gần như miễn phí (lãi 0–0.5%/năm) trong khi tiền gửi có kỳ hạn tốn 4–6%/năm — ngân hàng có CASA cao huy động vốn rẻ hơn nhiều và giữ lại phần chênh lệch đó như lợi nhuận.
CASA cao = Chi phí huy động vốn thấp = NIM cao = Lợi thế cạnh tranh bền vững
CASA 50% vs CASA 20%: Tiết kiệm ~1–2% chi phí vốn/năm — lợi thế tích lũy rất lớn theo thời gian
50%+
CASA của Techcombank (TCB) — cao nhất HOSE, lợi thế chi phí vốn đáng kể
Miễn phí
Tiền gửi không kỳ hạn (CASA) có lãi suất gần 0% — ngân hàng giữ toàn bộ chênh lệch
Network effect
CASA cao tạo ra network effect — càng nhiều khách hàng → khó chuyển sang ngân hàng khác hơn
CASA hoạt động như thế nào?
Ngân hàng A (CASA 20%):
- 20% tiền gửi với lãi suất ~0.5%/năm
- 80% tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất ~5%/năm
- Chi phí vốn bình quân = (20% × 0.5%) + (80% × 5%) = 4.1%
Ngân hàng B (CASA 50%):
- 50% tiền gửi với lãi suất ~0.5%/năm
- 50% tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất ~5%/năm
- Chi phí vốn bình quân = (50% × 0.5%) + (50% × 5%) = 2.75%
Kết quả: Ngân hàng B tiết kiệm ~1.35% chi phí vốn/năm — trên tổng tài sản 1 triệu tỷ đồng, đây là 13,500 tỷ đồng lợi nhuận thêm mỗi năm.
So sánh CASA các ngân hàng HOSE
| Ngân hàng | CASA % (2024 ước tính) | Chiến lược CASA | Đánh giá |
|---|---|---|---|
| TCB (Techcombank) | ~48–52% | Trả lương, hệ sinh thái Techcombank | Cao nhất — lợi thế chi phí vốn rõ ràng |
| MBB (MB Bank) | ~38–42% | Quân đội, ecosystem MB | Cao — đang duy trì tốt |
| VCB (Vietcombank) | ~30–35% | Thương mại quốc tế, khách hàng lớn | Trung bình-Cao — chất lượng CASA tốt |
| ACB | ~25–30% | Bán lẻ, SME | Trung bình — đang cải thiện |
| STB (Sacombank) | ~20–25% | Bán lẻ truyền thống | Thấp — đang tái cơ cấu |
| BID (BIDV) | ~18–22% | Doanh nghiệp nhà nước | Thấp — phụ thuộc kỳ hạn nhiều |
CASA bền vững vs CASA nhất thời: Cần phân biệt
CASA đến từ trả lương (payroll) và hệ sinh thái banking là bền vững — khách hàng khó chuyển ngân hàng. CASA đến từ lãi suất không kỳ hạn cao bất thường là không bền — khi lãi suất hạ về mức thông thường, tiền chuyển sang có kỳ hạn. Kiểm tra xu hướng CASA qua nhiều chu kỳ lãi suất.
Khi lãi suất tăng: CASA sẽ giảm — ảnh hưởng thế nào?
Khi lãi suất huy động tăng, một phần tiền CASA chuyển sang gửi có kỳ hạn để lấy lãi cao hơn → CASA ratio giảm → NIM bị ăn mòn → lợi nhuận ngân hàng chịu áp lực. Ngân hàng có CASA bền vững (payroll, hệ sinh thái) ít bị ảnh hưởng hơn.
Theo dõi CASA quarterly trong báo cáo ngân hàng
Các ngân hàng niêm yết HOSE báo cáo CASA trong BCTC quý. Xu hướng CASA tăng → tích cực. Xu hướng CASA giảm 2+ quý liên tiếp → cảnh báo áp lực NIM sắp tới. Đây là leading indicator quan trọng hơn NIM hiện tại.
CASA là lợi thế cạnh tranh bền vững nhất mà ngân hàng có thể xây dựng — ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn, NIM, và cuối cùng là lợi nhuận. Ngân hàng với CASA cao và đang tăng trưởng thường là cổ phiếu ngân hàng đáng nắm giữ dài hạn tại HOSE.